تبلیغات
***** BEINA * SOFT ***** - منظومه حیدر بابا ترجمهٔ فارسی
منظومه حیدر بابا
ترجمهٔ فارسی  بهروز ثروتیان
متن اصلی ترکی آذربایجانی
سلام بر حیدر بابا
حیدر بابایه سلام

۱
‫حیدربابا چو ابر شَخَد ، غُرّد آسمان‬  
 ‫حیدربابا  ایلدیریملار شاخاندا‬
‫سیلابهاى تُند و خروشان شود روان‬ 
 سئللر  سولار شاققیلدییوب آخاندا‬
‫صف بسته دختران به تماشایش آن زمان‬ 
 ‫قیزلار اوْنا صف باغلییوب باخاندا‬
‫بر شوکت و تبار تو بادا سلام من‬ 
 ‫سلام اولسون شوْکتوْزه ائلوْزه !‬
‫گاهى رَوَد مگر به زبان تو نام من‬ 
 ‫منیم دا بیر آدیم گلسین دیلوْزه‬

۲
حیدربابا چو کبکِ تو پَرّد ز روى خاک‬ 
‫حیدربابا ، کهلیک لروْن اوچاندا‬
خرگوشِ زیر بوته گُریزد هراسناک‬ 
‫کوْل دیبینن دوْشان قالخوب  قاچاندا‬
‫باغت به گُل نشسته و گُل کرده جامه چاک‬ 
‫باخچالارون چیچکلنوْب  آچاندا‬
 ‫ممکن اگر شود ز منِ خسته یاد کن‬ 
‫بیزدن ده بیر موْمکوْن اوْلسا یاد ائله‬
‫دلهاى غم گرفته ، بدان یاد شاد کن‬ 
‫آچیلمیان اوْرکلرى شاد ائله
۳
چون چارتاق را فِکنَد باد نوبهار‬
 ‫بایرام یئلى چارداخلارى ییخاندا‬
‫نوروزگُلى و قارچیچگى گردد آشکار‬ 
‫نوْروز گوْلى ، قارچیچکى چیخاندا‬
بفشارد ابر پیرهن خود به مَرغزار‬
آغ بولوتلار کؤینکلرین سیخاندا‬
از ما هر آنکه یاد کند بى گزند باد
‫بیزدن ده بیر یاد ائلییه ن ساغ اوْلسون‬
‫گو : درد ما چو کوه بزرگ و بلند باد 
‫دردلریمیز قوْى دیّکلسین ، داغ اوْلسون
۴
 ‫حیدربابا چو داغ کند پشتت آفتاب‬ 
 ‫حیدربابا ، گوْن دالووى داغلاسین !‬
 رخسار تو بخندد و جوشد ز چشمه آب‬
  ‫اوْزوْن گوْلسوْن ، بولاخلارون آغلاسین !‬
 یک دسته گُل ببند براى منِ خراب‬
 اوشاخلارون بیر دسته گوْل باغلاسین !‬
  ‫بسپار باد را که بیارد به کوى من‬
 یئل گلنده ، وئر گتیرسین بویانا‬
 ‫باشد که بخت روى نماید به سوى من‬
 بلکه منیم یاتمیش بختیم اوْیانا‬
۵
حیدربابا ، همیشه سر تو بلند باد‬ 
حیدربابا ، سنوْن اوْزوْن آغ اوْلسون !‬
  ‫از باغ و چشمه دامن تو فرّه مند باد‬ 
 ‫دؤرت بیر یانون بولاغ او ْلسون باغ اوْلسون !‬
 ‫از بعدِ ما وجود تو دور از گزند باد
‫بیزدن سوْرا سنوْن باشون ساغ اوْلسون !‬
 ‫دنیا همه قضا و قدر ، مرگ ومیر شد
 دوْنیا قضوْ-قدر ، اؤلوْم-ایتیمدى‬
 ‫این زال کى ز کُشتنِ فرزند سیر شد ؟
 دوْنیا بوْیى اوْغولسوزدى ، یئتیمدى‬
۶
  ‫حیدربابا ، ز راه تو کج گشت راه من‬
‫حیدربابا ، یوْلوم سنن کج اوْلدى‬
 عمرم گذشت و ماند به سویت نگاه من‬
‫عؤمروْم کئچدى ، گلممه دیم ، گئج اوْلدى‬
 دیگر خبر نشد که چه شد زادگاه من‬ 
هئچ بیلمه دیم گؤزللروْن نئج اوْلدى‬
 هیچم نظر بر این رهِ پر پرپیچ و خم نبود‬ 
 ‫بیلمزیدیم دؤنگه لر وار ، دؤنوْم وار‬
 ‫هیچم خبر زمرگ و ز هجران و غم نبود‬
 ‫ایتگین لیک وار ، آیریلیق وار ، اوْلوْم وار‬
۷
  ‫بر حق مردم است جوانمرد را نظر‬ 
 ‫حیدربابا ، ایگیت اَمَک ایتیرمز‬
 ‫جاى فسوس نیست که عمر است در گذر‬ 
‫عؤموْر کئچر ، افسوس بَرَه بیتیرمز‬
 ‫نامردْ مرد ، عمر به سر مى برد مگر !‬ 
 ‫نامرد اوْلان عؤمرى باشا یئتیرمز‬
 در مهر و در وفا ، به خدا ، جاودانه ایم‬ 
 ‫بیزد ، واللاه ، اونوتماریق سیزلرى‬
 ‫ما را حلال کن ، که غریب آشیانه ایم‬ 
‫گؤرنمسک حلال ائدوْن بیزلرى‬
۸
  ‫میراَژدَر آن زمان که زند بانگِ دلنشین‬  
 ‫حیدربابا ، میراژدر سَسلننده‬
 شور افکند به دهکده ، هنگامه در زمین‬ 
کَند ایچینه سسدن - کوْیدن دوْشنده‬
 ‫از بهر سازِ رستمِ عاشق بیا ببین‬ 
‫عاشیق رستم سازین دیللندیرنده‬
  ‫بى اختیار سوى نواها دویدنم‬ 
 ‫یادوندادى نه هؤلَسَک قاچاردیم‬
 چون مرغ پرگشاده بدانجا رسیدنم‬ 
 ‫قوشلار تکین قاناد آچیب اوچاردیم‬
۹
 ‫در سرزمینِ شنگل آوا ، سیبِ عاشقان‬  
‫شنگیل آوا یوردى ، عاشیق آلماسى‬
 رفتن بدان بهشت و شدن میهمانِ آن‬ 
‫گاهدان گئدوب ، اوْردا قوْناق قالماسى‬
‫با سنگ ، سیب و بِهْ زدن و ، خوردن آنچنان !‬ 
 ‫داش آتماسى ، آلما ، هیوا سالماسى‬
 در خاطرم چو خواب خوشى ماندگار شد‬    
 ‫قالیب شیرین یوخى کیمین یادیمدا‬
 روحم همیشه بارور از آن دیار شد‬ 
 ‫اثر قویوب روحومدا ، هر زادیمدا‬
۱۰
  ‫حیدربابا ، قُورى گؤل و پروازِ غازها‬ 
 ‫حیدربابا ، قورى گؤلوْن قازلارى‬
  ‫در سینه ات به گردنه ها سوزِ سازها‬  
 ‫گدیکلرین سازاخ چالان سازلارى‬
  ‫پاییزِ تو ، بهارِ تو ، در دشتِ نازها‬ 
 ‫کَت کؤشنین پاییزلارى ، یازلارى‬
 ‫چون پرده اى به چشمِ دلم نقش بسته است‬ 
 ‫بیر سینما پرده سى دیر گؤزوْمده‬
  ‫وین شهریارِ تُست که تنها نشسته است‬ 
‫تک اوْتوروب ، سئیر ائده رم اؤزوْمده‬
۱۱
  ‫حیدربابا ، زجادّة شهر قراچمن‬  
 ‫حیدربابا ، قره چمن جاداسى‬
 ‫چاووش بانگ مى زند آیند مرد و زن‬  
‫چْووشلارین گَلَر سسى ، صداسى‬
 ‫ریزد ز زائرانِ حَرَم درد جان وتن‬  
‫کربلیا گئدنلرین قاداسى‬
  ‫بر چشمِ این گداصفتانِ دروغگو‬ 
‫دوْشسون بو آج یوْلسوزلارین گؤزوْنه‬
 ‫نفرین بر این تمدّنِ بى چشم و آبرو‬  
‫تمدّونون اویدوخ یالان سؤزوْنه‬
۱۲
 شیطان زده است است گول و زِ دِه دور گشته ایم  
  ‫حیدربابا ، شیطان بیزى آزدیریب‬
 ‫کنده است مهر را ز دل و کور گشته ایم‬ 
 ‫محبتى اوْرکلردن قازدیریب‬
 زین سرنوشتِ تیره چه بى نور گشته ایم‬ 
‫قره گوْنوْن سرنوشتین یازدیریب‬
 این خلق را به جان هم انداخته است دیو‬ 
 ‫سالیب خلقى بیر-بیرینن جانینا‬
‫خود صلح را نشسته به خون ساخته است دیو‬ 
  ‫باریشیغى بلشدیریب قانینا‬
۱۳
 ‫هرکس نظر به اشک کند شَر نمى کند‬
 گؤز یاشینا باخان اوْلسا ، قان آخماز‬
 انسان هوس به بستن خنجر نمى کند‬
 ‫انسان اوْلان خنجر بئلینه تاخماز‬
  ‫بس کوردل که حرف تو باور نمى کند‬ 
 ‫آمما حئییف کوْر توتدوغون بوراخماز‬
 ‫فردا یقین بهشت ، جهنّم شود به ما‬ 
 ‫بهشتیمیز جهنّم اوْلماقدادیر !‬
 ‫ذیحجّه ناگزیر ، محرّم شود به ما‬  
‫ذى حجّه میز محرّم اوْلماقدادیر !‬
۱۴
 هنگامِ برگ ریزِ خزان باد مى وزید‬ 
‫خزان یئلى یارپاخلارى تؤکنده‬
 از سوى کوه بر سرِ دِه ابر مى خزید‬
 ‫بولوت داغدان یئنیب ، کنده چؤکنده‬
   ‫با صوت خوش چو شیخ مناجات مى کشید‬ 
 ‫شیخ الاسلام گؤزل سسین چکنده‬
  ‫دلها به لرزه از اثر آن صلاى حق‬ 
 ‫نیسگیللى سؤز اوْرکلره دَیَردى‬
 خم مى شدند جمله درختان براى حق‬  
 ‫آغاشلار دا آللاها باش اَیَردى‬
۱۵
 ‫داشلى بُولاخ مباد پُر از سنگ و خاک و خَس‬ 
 ‫داشلى بولاخ داش-قومونان دوْلماسین !‬
  ‫پژمرده هم مباد گل وغنچه یک نَفس‬ 
 ‫باخچالارى سارالماسین ، سوْلماسین !‬
 ‫از چشمه سارِ او نرود تشنه هیچ کس‬ 
 ‫اوْردان کئچن آتلى سوسوز اولماسین !‬
‫اى چشمه ، خوش به حال تو کانجا روان شدى‬ 
 ‫دینه : بولاخ ، خیرون اوْلسون آخارسان‬
  ‫چشمى خُمار بر افقِ آسمان شدى‬
  ‫افقلره خُمار-خُمار باخارسان‬
۱۶
 ‫حیدربابا ، ز صخره و سنگت به کوهسار‬  
 ‫حیدر بابا ، داغین ، داشین ، سره سى‬
 کبکت به نغمه ، وز پیِ او جوجه رهسپار‬ 
 ‫کهلیک اوْخور ، دالیسیندا فره سى‬
 از برّة سفید و سیه ، گله بى شمار‬ 
 ‫قوزولارین آغى ، بوْزى ، قره سى‬
 ‫اى کاش گام مى زدم آن کوه و درّه را‬ 
 ‫بیر گئدیدیم داغ-دره لر اوزونى‬
 ‫مى خواندم آن ترانة » چوپان و برّه « را‬ 
 ‫اوْخویئدیم : » چوْبان ، قیتر قوزونى «‬
۱۷
  ‫در پهندشتِ سُولى یِئر ، آن رشک آفتاب‬  
‫حیدر بابا ، سولى یئرین دوْزوْنده‬
  ‫جوشنده چشمه ها ز چمنها ، به پیچ و تاب‬  
 ‫بولاخ قئنیر چاى چمنین گؤزونده‬
 ‫بولاغ اوْتى شناورِ سرسبز روى آب‬ 
 ‫بولاغ اوْتى اوْزَر سویون اوْزوْنده‬
 ‫زیبا پرندگان چون از آن دشت بگذرند‬ 
 ‫گؤزل قوشلار اوْردان گلیب ، گئچللر‬
  ‫خلوت کنند و آب بنوشند و بر پرند‬ 
‫خلوتلیوْب ، بولاخدان سو ایچللر‬
۱۸
 ‫وقتِ درو ، به سنبله چین داسها نگر‬ 
‫بیچین اوْستى ، سونبول بیچن اوْراخلار‬
  ‫گویى به زلف شانه زند شانه ها مگر‬ 
 ‫ایله بیل کى ، زوْلفى دارار داراخلار‬
 در کشتزار از پىِ مرغان ، شکارگر‬ 
 ‫شکارچیلار بیلدیرچینى سوْراخلار‬
  ‫دوغ است و نان خشک ، غذاى دروگران‬ 
‫بیچین چیلر آیرانلارین ایچللر‬
 ‫خوابى سبک ، دوباره همان کارِ بى کران‬ 
 ‫بیرهوشلانیب ، سوْننان دوروب ، بیچللر‬
۱۹
 ‫حیدربابا ، چو غرصة خورشید شد نهان‬ 
 ‫حیدربابا ، کندین گوْنى باتاندا‬
 ‫خوردند شام خود که بخوابند کودکان‬  
 ‫اوشاقلارون شامین ئییوب ، یاتاندا‬
  ‫وز پشتِ ابر غمزه کند ماه آسمان‬ 
 ‫آى بولوتدان چیخوب ، قاش-گؤز آتاندا‬
  ‫از غصّه هاى بى حدِ ما قصّه ساز کن‬ 
 ‫بیزدن ده بیر سن اوْنلارا قصّه ده‬
 ‫چشمان خفته را تو بدان غصّه باز کن‬ 
 ‫قصّه میزده چوخلى غم و غصّه ده‬
۲۰
  ‫قارى ننه چو قصّة شب ساز میکند‬ 
 ‫قارى ننه گئجه ناغیل دییَنده‬
 ‫کولاک ضربه اى زده ، در باز مى کند‬ 
‫کوْلک قالخیب ، قاپ-باجانى دؤیَنده‬
 ‫با گرگ ، شَنگُلى سخن آغاز مى کند‬ 
‫قورد گئچینین شنگوْلوْسون یینده‬
 ‫اى کاش بازگشته به دامان کودکى‬ 
 ‫من قاییدیب ، بیرده اوشاق اوْلئیدیم‬
 ‫یک گل شکفتمى به گلستان کودکى‬ 
 ‫بیر گوْل آچیب ، اوْندان سوْرا سوْلئیدیم‬
۲۱
 ‫آن لقمه هاى نوشِ عسل پیشِ عمّه جان‬ 
‫عمّه جانین بال بلله سین ییه ردیم‬
 ‫خوردن همان و جامه به تن کردنم همان‬ 
 ‫سوْننان دوروب ، اوْس دوْنومى گییه ردیم‬
  ‫در باغ رفته شعرِ مَتل خواندن آنچنان !‬  
 ‫باخچالاردا تیرینگَنى دییه ردیم‬
  ‫آن روزهاى نازِ خودم را کشیدنم !‬  
 ‫آى اؤزومى اوْ ازدیرن گوْنلریم !‬
 چو بى سوار گشته به هر سو دویدنم !‬  
 ‫آغاج مینیپ ، آت گزدیرن گوْنلریم !‬
۲۲
  ‫هَچى خاله به رود کنار است جامه شوى‬   
‫هَچى خالا چایدا پالتار یوواردى‬
  ‫مَمّد صادق به کاهگلِ بام ، کرده روى‬ 
 ‫مَمَد صادق داملارینى سوواردى‬
  ‫ما هم دوان ز بام و زِ دیوار ، کو به کوى‬ 
‫هئچ بیلمزدیک داغدى ، داشدى ، دوواردى‬
 بازى کنان ز کوچه سرازیر مى شدیم‬  
‫هریان گلدى شیلاغ آتیب ، آشاردیق‬
  ‫ما بى غمان ز کوچه مگر سیر مى شدیم !‬ 
 ‫آللاه ، نه خوْش غمسیز-غمسیز یاشاردیق‬
۲۳
 ‫آن شیخ و آن اذان و مناجات گفتنش‬  
‫شیخ الاسلام مُناجاتى دییه ردى‬
 ‫مشدى رحیم و دست یه لبّاده بردنش‬  
 ‫مَشَدرحیم لبّاده نى گییه ردى‬
 حاجى على و دیزى و آن سیر خوردنش‬ 
 ‫مشْدآجلى بوْز باشلارى ییه ردى‬
 ‫بودیم بر عروسى وخیرات جمله شاد‬ 
 ‫بیز خوْشودوق خیرات اوْلسون ، توْى‬  ‫اوْلسون‬
‫ما را چه غم ز شادى و غم ! هر چه باد باد !‬  
‫فرق ائلَمَز ، هر نوْلاجاق ، قوْى اولسون‬
۲۴
 ‫اسبِ مَلِک نیاز و وَرَندیل در شکار‬  
‫ملک نیاز ورندیلین سالاردى‬
 ‫کج تازیانه مى زد و مى تاخت آن سوار‬  
‫آتین چاپوپ قئیقاجیدان چالاردى‬
  ‫دیدى گرفته گردنه ها را عُقاب وار‬ 
 ‫قیرقى تکین گدیک باشین آلاردى‬
   ‫وه ، دختران چه منظره ها ساز کرده اند !‬  
 ‫دوْلائیا قیزلار آچیپ پنجره‬
   ‫بر کوره راه پنجره ها باز کرده اند !‬  
 ‫پنجره لرده نه گؤزل منظره !‬
۲۵
‫حیدربابا ، به جشن عروسى در آن دیار‬  
‫حیدربابا ، کندین توْیون توتاندا‬
  ‫زنها حنا - فتیله فروشند بار بار‬ 
 ‫قیز-گلینلر ، حنا-پیلته ساتاندا‬
 ‫داماد سیب سرخ زند پیش پاىِ یار‬ 
 ‫بیگ گلینه دامنان آلما آتاندا‬
 مانده به راهِ دخترکانِ تو چشمِ من‬ 
 ‫منیم ده اوْ قیزلاروندا گؤزوم وار‬
  ‫در سازِ عاشقانِ تو دارم بسى سخن‬ 
‫عاشیقلارین سازلاریندا سؤزوم وار‬
۲۶
  ‫از عطر پونه ها به لبِ چشمه سارها‬  
 ‫حیدربابا ، بولاخلارین یارپیزى‬
  ‫از هندوانه ، خربزه ، در کشتزارها‬ 
 ‫بوْستانلارین گوْل بَسَرى ، قارپیزى‬
 ‫از سقّز و نبات و از این گونه بارها‬ 
 ‫چرچیلرین آغ ناباتى ، ساققیزى‬
 ‫مانده است طعم در دهنم با چنان اثر‬ 
 ‫ایندى ده وار داماغیمدا ، داد وئرر‬
 ‫کز روزهاى گمشده ام مى دهد خبر‬ 
 ‫ایتگین گئدن گوْنلریمدن یاد وئرر‬
۲۷
   ‫نوروز بود و مُرغ شباویز در سُرود‬  
 ‫بایرامیدى ، گئجه قوشى اوخوردى‬
  ‫جورابِ یار بافته در دستِ یار بود‬  
 ‫آداخلى قیز ، بیگ جوْرابى توْخوردى‬
 ‫آویخته ز روزنه ها شالها فرود‬ 
 ‫هرکس شالین بیر باجادان سوْخوردى‬
‫این رسم شال و روزنه خود رسم محشرى ‫است !‬   
 ‫آى نه گؤزل قایدادى شال ساللاماق !‬
 ‫عیدى به شالِ نامزدان چیز دیگرى است !‬ 
  ‫بیگ شالینا بایراملیغین باغلاماق !‬
۲۸
‫با گریه خواستم که همان شب روم به بام‬  
 ‫شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم‬
 شالى گرفته بستم و رفتم به وقتِ شام‬  
 ‫بیر شال آلیب ، تئز بئلیمه باغلادیم‬
 ‫آویخته ز روزنة خانة غُلام‬  
‫غلام گیله قاشدیم ، شالى ساللادیم‬
 جوراب بست و دیدمش آن شب ز روزنه‬  
 ‫فاطمه خالا منه جوراب باغلادى‬
 ‫بگریست خاله فاطمه با یاد خانْ ننه‬  
‫خان ننه مى یادا سالیب ، آغلادى‬
۲۹
  ‫در باغهاى میرزامحمد ز شاخسار‬ 
  ‫حیدربابا ، میرزَممدین باخچاسى‬
  ‫آلوچه هاى سبز وتُرش ، همچو گوشوار‬ 
  ‫باخچالارین تورشا-شیرین آلچاسى‬
 ‫وان چیدنى به تاقچه ها اندر آن دیار‬ 
 ‫گلینلرین دوْزمه لرى ، طاخچاسى‬
‫صف بسته اند و بر رفِ چشمم نشسته اند‬ 
  ‫هى دوْزوْلر گؤزلریمین رفینده‬
 صفها به خط خاطره ام خیمه بسته اند‬ 
‫خیمه وورار خاطره لر صفینده‬
۳۰
  ‫نوروز را سرشتنِ گِلهایِ چون طلا‬  
  ‫بایرام اوْلوب ، قیزیل پالچیق اَزَللر‬
 ‫با نقش آن طلا در و دیوار در جلا‬ 
 ‫ناققیش ووروب ، اوتاقلارى بَزَللر‬
 ‫هر چیدنى به تاقچه ها دور از او بلا‬ 
 ‫طاخچالارا دوْزمه لرى دوْزللر‬
 رنگ حنا و فَنْدُقة دست دختران‬ 
 ‫قیز-گلینین فندقچاسى ، حناسى‬
 ‫دلها ربوده از همه کس ، خاصّه مادران‬ 
 ‫هَوَسله نر آناسى ، قایناناسى‬
۳۱
 ‫با پیک بادکوبه رسد نامه و خبر‬  
  ‫باکى چى نین سؤزى ، سوْوى ، کاغیذى‬
 ‫زایند گاوها و پر از شیر ، بام و در‬  
 ‫اینکلرین بولاماسى ، آغوزى‬
 ‫آجیلِ چارشنبه ز هر گونه خشک و تر‬
 ‫چرشنبه نین گیردکانى ، مویزى‬
 آتش کنند روشن و من شرح داستان‬
 ‫قیزلار دییه ر : » آتیل ماتیل چرشنبه‬
 خود با زبان ترکىِ شیرین کنم بیان :‬
  ‫آینا تکین بختیم آچیل چرشنبه «‬
 ‫قیزلار دییه ر : « آتیل ماتیل چرشنبه‬
 
۳۲
  ‫با تخم مرغ هاى گُلى رنگِ پُرنگار‬  
 ‫یومورتانى گؤیچک ، گوللى بوْیاردیق‬
 ‫با کودکان دهکده مى باختم قِمار‬ 
 ‫چاققیشدیریب ، سینانلارین سوْیاردیق‬
  ‫ما در قِمار و مادرِ ما هم در انتظار‬  
 ‫اوْیناماقدان بیرجه مگر دوْیاردیق ؟‬
  ‫من داشتم بسى گل وقاپِ قمارها‬ 
‫على منه یاشیل آشیق وئرردى‬
  ‫از دوستان على و رضا یادگارها‬  
‫ارضا منه نوروزگوْلى درردى‬
۳۳
 ‫نوروزعلى و کوفتنِ خرمنِ جُوَش‬  
 ‫نوْروز على خرمنده وَل سوْرردى‬
 ‫پوشال جمع کردنش و رُفتن از نُوَش‬  
‫گاهدان یئنوب ، کوْلشلرى کوْرردى‬
  ‫از دوردستها سگ چوپان و عوعوَش‬ 
 ‫داغدان دا بیر چوْبان ایتى هوْرردى‬
 دیدى که ایستاده الاغ از صداى سگ‬  
  ‫اوندا ، گؤردن ، اولاخ ایاخ ساخلادى‬
 ‫با گوشِ تیز کرده براى بلایِ سگ‬ 
  ‫داغا باخیب ، قولاخلارین شاخلادى‬
۳۴
  ‫وقتِ غروب و آمدنِ گلّة دَواب‬ 
 ‫آخشام باشى ناخیرینان گلنده‬
 در بندِ ماست کُرّة خرها به پیچ و تاب‬  
 ‫قوْدوخلارى چکیب ، وورادیق بنده‬
 گلّه رسیده در ده و رفته است آفتاب‬ 
 ‫ناخیر گئچیب ، گئدیب ، یئتنده کنده‬
  ‫بر پشتِ کرّه ، کرّه سوارانِ دِه نگر‬ 
 ‫حیوانلارى چیلپاق مینیب ، قوْواردیق‬
‫جز گریه چیست حاصل این کار ؟ بِهْ نگر‬ 
  ‫سؤز چیخسایدى ، سینه گریب ، سوْواردیق‬
۳۵
  ‫شبها خروشد آب بهاران به رودبار‬   
  ‫یاز گئجه سى چایدا سولار شاریلدار‬
 ‫در سیل سنگ غُرّد و غلتد ز کوهسار‬  
 ‫داش-قَیه لر سئلده آشیب خاریلدار‬
 ‫چشمانِ گرگ برق زند در شبانِ تار‬ 
 ‫قارانلیقدا قوردون گؤزى پاریلدار‬
 سگها شنیده بویِ وى و زوزه مى کشند‬ 
  ‫ایتر ، گؤردوْن ، قوردى سئچیب ، اولاشدى‬
 ‫گرگان گریخته ، به زمین پوزه مى کشند‬ 
 ‫قورددا ، گؤردو ْن ، قالخیب ، گدیکدن آشدى‬
۳۶
 ‫بر اهل ده شبانِ زمستان بهانه اى است‬   
  ‫قیش گئجه سى طؤله لرین اوْتاغى‬
‫وان کلبة طویله خودش گرمخانه اى است‬  
 ‫کتلیلرین اوْتوراغى ، یاتاغى‬
 ‫در رقصِ شعله ، گرم شدن خود فسانه اى است‬  
 ‫بوخاریدا یانار اوْتون یاناغى‬
 ‫سِنجد میان شبچره با مغز گردکان‬ 
  ‫شبچره سى ، گیردکانى ، ایده سى‬
    ‫صحبت چو گرم شد برود تا به آسمان‬ 
 ‫کنده باسار گوْلوْب - دانیشماق سسى‬
۳۷
    ‫آمد ز بادکوبه پسرخاله ام شُجا‬  
 ‫شجاع خال اوْغلونون باکى سوْقتى‬
 ‫با قامتى کشیده و با صحبتى رسا‬ 
  ‫دامدا قوران سماوارى ، صحبتى‬
 ‫در بام شد سماور سوقاتیش به پا‬  
  ‫یادیمدادى شسلى قدى ، قامتى‬
  ‫از بختِ بد عروسى او شد عزاى او‬ 
 ‫جؤنممه گین توْیى دؤندى ، یاس اوْلدى‬
  ‫آیینه ماند و نامزد و هاى هایِ او‬
 ‫ننه قیزین بخت آیناسى کاس اوْلدى‬
۳۸
 ‫چشمانِ ننه قیز به مَثَل آهوى خُتَن‬ 
 ‫حیدربابا ، ننه قیزین گؤزلرى‬
 ‫رخشنده را سخن چو شکر بود در دهن‬   
 ‫رخشنده نین شیرین-شیرین سؤزلرى‬
 ‫ترکى سروده ام که بدانند ایلِ من‬  
‫ترکى دئدیم اوْخوسونلار اؤزلرى‬
 ‫این عمر رفتنى است ولى نام ماندگار‬ 
 ‫بیلسینلر کى ، آدام گئدر ، آد قالار‬
 تنها ز نیک و بد مزه در کام ماندگار‬ 
‫یاخشى-پیسدن آغیزدا بیر داد قالار‬
۳۹
 ‫پیش از بهار تا به زمین تابد آفتاب‬ 
 ‫یاز قاباغى گوْن گوْنئیى دؤیَنده‬
 با کودکان گلولة برفى است در حساب‬  
 ‫کند اوشاغى قار گوْلله سین سؤیَنده‬
  ‫پاروگران به سُرسُرة کوه در شتاب‬ 
‫کوْرکچى لر داغدا کوْرک زوْیَنده‬
 ‫گویى که روحم آمده آنجا ز راه دور‬ 
 ‫منیم روحوم ، ایله بیلوْن اوْردادور‬
‫چون کبک ، برفگیر شده مانده در حضور‬  
‫کهلیک کیمین باتیب ، قالیب ، قاردادور‬
۴۰
   ‫رنگین کمان ، کلافِ رَسَنهاى پیرزن‬  
  ‫قارى ننه اوزاداندا ایشینى‬
 خورشید ، روى ابر دهد تاب آن رسَن‬  
‫گوْن بولوتدا اَییرردى تشینى‬
 دندان گرگ پیر چو افتاده از دهن‬  
 ‫قورد قوْجالیب ، چکدیرنده دیشینى‬
  ‫از کوره راه گله سرازیر مى شود‬ 
‫سوْرى قالخیب ، دوْلائیدان آشاردى‬
  ‫لبریز دیگ و بادیه از شیر مى شود‬  
 ‫بایدالارین سوْتى آشیب ، داشاردى‬
۴۱
 ‫دندانِ خشم عمّه خدیجه به هم فشرد‬   
‫خجّه سلطان عمّه دیشین قیساردى‬
 کِز کرد مُلاباقر و در جاى خود فُسرد‬  
‫ملا باقر عم اوغلى تئز میساردى‬
 ‫روشن تنور و ، دود جهان را به کام بُرد‬  
 ‫تندیر یانیب ، توْسسى ائوى باساردى‬
 ‫قورى به روى سیخ تنور آمده به جوش‬ 
‫چایدانیمیز ارسین اوْسته قایناردى‬
  ‫در توى ساج ، گندم بوداده در خروش‬ 
 ‫قوْورقامیز ساج ایچینده اوْیناردى‬
۴۲
  ‫جالیز را به هم زده در خانه برده ایم‬  
  ‫بوْستان پوْزوب ، گتیرردیک آشاغى‬
 ‫در خانه ها به تخته - طبقها سپرده ایم‬ 
 ‫دوْلدوریردیق ائوده تاختا-طاباغى‬
 ‫از میوه هاى پخته و ناپخته خورده ایم‬  
 ‫تندیرلرده پیشیرردیک قاباغى‬
 ‫تخم کدوى تنبل و حلوایى و لبو‬ 
  ‫اؤزوْن ئییوْب ، توخوملارین چیتداردیق‬
 خوردن چنانکه پاره شود خُمره و سبو‬ 
 ‫چوْخ یئمکدن ، لاپ آز قالا چاتداردیق‬
۴۳
 از ورزغان رسیده گلابى فروشِ ده‬  
 ‫ورزغان نان آرموت ساتان گلنده‬
‫از بهر اوست این همه جوش و خروشِ ده‬  
 ‫اوشاقلارین سسى دوْشردى کنده‬
 دنیاى دیگرى است خرید و فروش ده‬  
 ‫بیزده بویاننان ائشیدیب ، بیلنده‬
  ‫ما هم شنیده سوى سبدها دویده ایم‬  
 ‫شیللاق آتیب ، بیر قیشقریق سالاردیق‬
 ‫گندم بداده ایم و گلابى خریده ایم‬  
 ‫بوغدا وئریب ، آرموتلاردان آلاردیق‬
۴۴
 ‫مهتاب بود و با تقى آن شب کنار رود‬ 
 ‫میرزاتاغى نان گئجه گئتدیک چایا‬
 من محو ماه و ماه در آن آب غرق بود‬
 ‫من باخیرام سئلده بوْغولموش آیا‬
 ‫زان سوى رود ، نور درخشید و هر دو زود‬ 
 ‫بیردن ایشیق دوْشدى اوْتاى باخچایا‬
 گفتیم آى گرگ ! و دویدیم سوى ده‬
 ‫اى واى دئدیک قورددى ، قئیتدیک قاشدیق
 ‫چون مرغ ترس خورده پریدیم توى ده‬ 
 ‫هئچ بیلمه دیک نه وقت کوْللوکدن آشدیق‬
۴۵
 حیدربابا ، درخت تو شد سبز و سربلند‬ 
  ‫حیدربابا ، آغاجلارون اوجالدى‬
 لیک آن همه جوانِ تو شد پیر و دردمند‬
  ‫آمما حئییف ، جوانلارون قوْجالدى‬
 گشتند برّه هاى فربه تو لاغر و نژند‬  
‫توْخلیلارون آریخلییب ، آجالدى‬
 ‫خورشید رفت و سایه بگسترد در جهان‬  
 ‫کؤلگه دؤندى ، گوْن باتدى ، قاش قَرَلدى‬
 چشمانِ گرگها بدرخشید آن زمان‬ 
 ‫قوردون گؤزى قارانلیقدا بَرَلدى‬
۴۶
 ‫گویند روشن است چراغ خداى ده‬  
 ائشیتمیشم یانیر آللاه چیراغى‬
 ‫دایر شده است چشمة مسجد براى ده‬  
 دایر اوْلوب مسجدیزوْن بولاغى‬
 ‫راحت شده است کودک و اهلِ سراى ده‬  
 ‫راحت اوْلوب کندین ائوى ، اوشاغى‬
 ‫منصور خان همیشه توانمند و شاد باد !‬  
 ‫منصورخانین الی-قوْلى وار اوْلسون‬
 ‫در سایه عنایت حق زنده یاد باد !‬  
 ‫هاردا قالسا ، آللاه اوْنا یار اوْلسون‬
۴۷
 ‫حیدربابا ، بگوى که ملاى ده کجاست ؟‬  
 ‫حیدربابا ، ملا ابراهیم وار ، یا یوْخ ؟‬
 ‫آن مکتب مقدّسِ بر پایِ ده کجاست ؟‬  
‫مکتب آچار ، اوْخور اوشاقلار ، یا یوْخ ؟‬
‫آن رفتنش به خرمن و غوغاى ده کجاست ؟‬  
‫خرمن اوْستى مکتبى باغلار ، یا یوْخ ؟‬
 ‫از من به آن آخوند گرامى سلام باد !‬  
 ‫مندن آخوندا یتیررسن سلام‬
  ‫عرض ارادت و ادبم در کلام باد !‬  
  ‫ادبلى بیر سلامِ مالاکلام‬
۴۸
  ‫تبریز بوده عمّه و سرگرم کار خویش‬ 
  ‫خجّه سلطان عمّه گئدیب تبریزه‬
  ‫ما بى خبر ز عمّه و ایل و تبار خویش‬ 
 ‫آمما ، نه تبریز ، کى گلممیر بیزه‬
 برخیز شهریار و برو در دیار خویش‬ 
  ‫بالام ، دورون قوْیاخ گئداخ ائممیزه‬
  ‫بابا بمرد و خانة ما هم خراب شد‬ 
  ‫آقا اؤلدى ، تو فاقیمیز داغیلدى‬
 هر گوسفندِ گم شده ، شیرش برآب شد‬ 
 ‫قوْیون اوْلان ، یاد گئدوْبَن ساغیلدى‬
۴۹
  ‫دنیا همه دروغ و فسون و فسانه شد‬ 
 ‫حیدربابا ، دوْنیا یالان دوْنیادى‬
 ‫کشتیّ عمر نوح و سلیمان روانه شد‬ 
 ‫سلیماننان ، نوحدان قالان دوْنیادى‬
  ‫ناکام ماند هر که در این آشیانه شد‬ 
‫اوغول دوْغان ، درده سالان دوْنیادى‬
 ‫بر هر که هر چه داده از او ستانده است‬ 
  ‫هر کیمسَیه هر نه وئریب ، آلیبدى‬
  ‫نامى تهى براى فلاطون بمانده است‬ 
 ‫افلاطوننان بیر قورى آد قالیبدى‬
۵۰
 ‫حیدربابا ، گروه رفیقان و دوستان‬
  ‫حیدربابا ، یار و یولداش دؤندوْلر‬
 ‫برگشته یک یک از من و رفتند بى نشان‬ 
  ‫بیر-بیر منى چؤلده قوْیوب ، چؤندوْلر‬
  ‫مُرد آن چراغ و چشمه بخشکید همچنان‬ 
  ‫چشمه لریم ، چیراخلاریم ، سؤندوْلر‬
 خورشید رفت روى جهان را گرفت غم‬ 
 ‫یامان یئرده گؤن دؤندى ، آخشام اوْلدى‬
  ‫دنیا مرا خرابة شام است دم به دم‬  
 ‫دوْنیا منه خرابهٔ شام اوْلدى‬
۵۱
  ‫قِپچاق رفتم آن شب من با پسر عمو‬ 
 ‫عم اوْغلینان گئدن گئجه قیپچاغا‬
  ‫اسبان به رقص و ماه درآمد ز روبرو‬  
 ‫آى کى چیخدى ، آتلار گلدى اوْیناغا‬
 ‫خوش بود ماهتاب در آن گشتِ کو به کو‬ 
 ‫دیرماشیردیق ، داغلان آشیردیق داغا‬
‫اسب کبودِ مش ممى خان رقص جنگ کرد‬ 
 ‫مش ممى خان گؤى آتینى اوْیناتدى‬
  ‫غوغا به کوه و درّه صداى تفنگ کرد‬  
 ‫تفنگینى آشیردى ، شاققیلداتدى‬
۵۲
  ‫در درّة قَره کوْل و در راه خشگناب‬ 
‫حیدربابا ، قره کوْلون دره سى‬
  ‫در صخره ها و کبک گداران و بندِ آب‬  
  ‫خشگنابین یوْلى ، بندى ، بره سى‬
  ‫کبکانِ خالدار زرى کرده جاى خواب‬  
  ‫اوْردا دوْشَر چیل کهلیگین فره سى‬
  ‫زانجا چو بگذرید زمینهاى خاک ماست‬ 
  ‫اوْردان گئچر یوردوموزون اؤزوْنه‬
 ‫این قصّه ها براى همان خاکِ پاک ماست‬  
 ‫بیزده گئچک یوردوموزون سؤزوْنه‬
۵۳
 امروز خشگناب چرا شد چنین خراب ؟‬  
  ‫خشگنابى یامان گوْنه کیم سالیب ؟‬
 ‫با من بگو : که مانده ز سادات خشگناب ؟‬  
  ‫سیدلردن کیم قیریلیب ، کیم قالیب ؟‬
  ‫اَمیر غفار کو ؟ کجا هست آن جناب ؟‬ 
  ‫آمیرغفار دام-داشینى کیم آلیب ؟‬
 ‫آن برکه باز پر شده از آبِ چشمه سار ؟‬ 
 ‫بولاخ گنه گلیب ، گؤلى دوْلدورور ؟‬
 ‫یا خشک گشته چشمه و پژمرده کشتزار ؟‬  
 ‫یا قورویوب ، باخچالارى سوْلدورور ؟‬
۵۴
  ‫آمیرغفار سرورِ سادات دهر بود‬  
 ‫آمیر غفار سیدلرین تاجییدى‬
 ‫در عرصه شکار شهان نیک بهر بود‬
  ‫شاهلار شکار ائتمه سى قیقاجییدى‬
 با مَرد شَهد بود و به نامرد زهر بود‬ 
 ‫مَرده شیرین ، نامرده چوْخ آجییدى‬
 لرزان براى حق ستمدیدگان چو بید‬ 
 ‫مظلوملارین حقّى اوْسته اَسَردى‬
 ‫چون تیغ بود و دست ستمکار مى برید‬ 
 ‫ظالم لرى قیلیش تکین کَسَردى‬
۵۵
 ‫میر مصطفى و قامت و قدّ کشیده اش‬ 
  ‫میر مصطفا دایى ، اوجا بوْى بابا‬
 ‫آن ریش و هیکل چو تولستوى رسیده اش‬ 
 ‫هیکللى ،ساققاللى ، توْلستوْى بابا‬
 شکّر زلب بریزد و شادى ز دیده اش‬
  ‫ائیلردى یاس مجلسینى توْى بابا‬
  ‫او آبرو عزّت آن خشگناب بود‬  
  ‫خشگنابین آبروسى ، اَردَمى‬
  ‫در مسجد و مجالس ما آفتاب بود‬  
  ‫مسجدلرین ، مجلسلرین گؤرکَمى‬
۵۶
 ‫مجدالسّادات خندة خوش مى زند چو باغ‬ 
 ‫مجدالسّادات گوْلردى باغلارکیمى‬
 ‫چون ابر کوهسار بغُرّد به باغ و راغ‬  
‫گوْروْلدردى بولوتلى داغلارکیمى‬
  ‫حرفش زلال و روشن چون روغن چراغ‬ 
‫سؤز آغزیندا اریردى یاغلارکیمى‬
  ‫با جَبهتِ گشاده ، خردمند دیه بود‬ 
 ‫آلنى آچیق ، یاخشى درین قاناردى‬
   ‫چشمان سبز او به زمرّد شبیه بود‬ 
 ‫یاشیل گؤزلر چیراغ تکین یاناردى‬
۵۷
 آن سفره هاى باز پدر یاد کردنى است‬ 
   ‫منیم آتام سفره لى بیر کیشییدى‬
 ‫آن یاریش به ایل من انشا کردنى است‬ 
  ‫ائل الیندن توتماق اوْنون ایشییدى‬
  ‫روحش به یاد نیکى او شاد کردنى است‬ 
  ‫گؤزللرین آخره قالمیشییدى‬
  ‫وارونه گشت بعدِ پدر کار روزگار‬  
  ‫اوْننان سوْرا دؤنرگه لر دؤنوْبلر‬
  ‫خاموش شد چراغ محبت در این دیار‬  
  ‫محبّتین چیراخلارى سؤنوْبلر‬
۵۸
  ‫بشنو ز میرصالح و دیوانه بازیش‬
 ‫میرصالحین دلى سوْلوق ائتمه سى‬
  ‫سید عزیز و شاخسى و سرفرازیش‬ 
  ‫میر عزیزین شیرین شاخسِى گئتمه سى‬
 ‫میرممّد و نشستن و آن صحنه سازیش‬ 
 ‫میرممّدین قورولماسى ، بیتمه سى‬
 امروز گفتنم همه افسانه است و لاف‬
 ‫ایندى دئسک ، احوالاتدى ، ناغیلدى‬
‫بگذشت و رفت و گم شد و نابود ، بى گزاف‬  
 ‫گئچدى ، گئتدى ، ایتدى ، باتدى ، داغیلدى‬
۵۹
  ‫بشنو ز میر عبدل و آن وسمه بستنش‬  
 ‫میر عبدوْلوْن آیناداقاش یاخماسى‬
  ‫تا کُنج لب سیاهى وسمه گسستنش‬ 
‫جؤجیلریندن قاشینین آخماسى‬
 ‫از بام و در نگاهش و رعنا نشستنش‬ 
 ‫بوْیلانماسى ، دام-دوواردان باخماسى‬
  ‫شاه عبّاسین دوْربوْنى ، یادش بخیر !‬  
 ‫شاه عبّاسین دوْربوْنى ، یادش بخیر !‬
  ‫خشگنابین خوْش گوْنى ، یادش بخیر !‬  
 ‫خشگنابین خوْش گوْنى ، یادش بخیر !‬
۶۰
 ‫عمّه ستاره نازک را بسته در تنور‬ 
 ‫ستاره عمّه نزیک لرى یاپاردى‬
 هر دم رُبوده قادر از آنها یکى به روز‬ 
 ‫میرقادر ده ، هر دم بیرین قاپاردى‬
 ‫چون کُرّه اسب تاخته و خورده دور دور‬  
  ‫قاپیپ ، یئیوْب ، دایچاتکین چاپاردى‬
  ‫آن صحنة ربودنِ نان خنده دار بود‬ 
  ‫گوْلمه لیدى اوْنون نزیک قاپپاسى‬
  ‫سیخ تنور عمّه عجب ناگوار بود !‬  
  ‫عمّه مینده ارسینینین شاپپاسى‬
۶۱
 گویند میر حیدرت اکنون شده است پیر‬ 
  ‫حیدربابا ، آمیر حیدر نئینیوْر ؟‬
  ‫برپاست آن سماور جوشانِ دلپذیر‬  
‫یقین گنه سماوارى قئینیوْر‬
 شد اسبْ پیر و ، مى جَوَد از آروارِ زیر‬ 
داى قوْجالیب ، آلت انگینن چئینیوْر‬
  ‫ابرو فتاده کُنج لب و گشته گوش کر‬ 
 ‫قولاخ باتیب ، گؤزى گیریب قاشینا‬
  ‫بیچاره عمّه هوش ندارد به سر دگر‬ 
 ‫یازیق عمّه ، هاوا گلیب باشینا‬
۶۲
 ‫میر عبدل آن زمان که دهن باز مى کند‬ 
 ‫خانم عمّه میرعبدوْلوْن سؤزوْنى‬
 عمّه خانم دهن کجى آغاز مى کند‬ 
 ‫ائشیدنده ، ایه ر آغز-گؤزوْنى‬
  ‫با جان ستان گرفتنِ جان ساز مى کند‬ 
  ‫مَلْکامِدا وئرر اوْنون اؤزوْنى‬
 ‫تا وقت شام و خوابِ شبانگاه مى رسد‬ 
‫دعوالارین شوخلوغیلان قاتاللار‬
‫شوخى و صلح و دوستى از راه مى رسد‬
 ‫اتى یئیوْب ، باشى آتیب ، یاتاللار‬
۶۳
  ‫فضّه خانم گُزیدة گلهاى خشگناب‬ 
 ‫فضّه خانم خشگنابین گوْلییدى‬
   ‫یحیى ، غلامِ دختر عمو بود در حساب‬ 
  ‫آمیریحیا عمقزینون قولییدى‬
 رُخساره نیز بود هنرمند و کامیاب‬ 
 ‫رُخساره آرتیستیدى ، سؤگوْلییدى‬
 ‫سید حسین ز صالح تقلید مى کند‬ 
 ‫سیّد حسین ، میر صالحى یانسیلار‬
 ‫با غیرت است جعفر و تهدید مى کند‬
 ‫آمیرجعفر غیرتلى دیر ، قان سالار‬
۶۴
  ‫از بانگ گوسفند و بز و برّه و سگان‬ 
 سحر تئزدن ناخیرچیلار گَلَردى‬
  ‫غوغا به پاست صبحدمان ، آمده شبان‬  
 ‫قوْیون-قوزى دام باجادا مَلَردى‬
 ‫در بندِ شیر خوارة خود هست عمّه جان‬ 
 ‫عمّه جانیم کؤرپه لرین بَلَردى‬
  ‫بیرون زند ز روزنه دود تَنورها‬ 
 ‫تندیرلرین قوْزاناردى توْسیسى‬
 ‫از نانِ گرم و تازه دَمَد خوش بَخورها‬ 
 ‫چؤرکلرین گؤزل اییى ، ایسیسى‬
۶۵
 پرواز دسته دستة زیبا کبوتران‬ 
 ‫گؤیرچینلر دسته قالخیب ، اوچاللار‬
 ‫گویى گشاده پردة زرّین در آسمان‬ 
  ‫گوْن ساچاندا ، قیزیل پرده آچاللار‬
 ‫در نور ، باز و بسته شود پرده هر زمان‬
 ‫قیزیل پرده آچیب ، ییغیب ، قاچاللار‬
 در اوج آفتاب نگر بر جلال کوه‬ 
 ‫گوْن اوجالیب ، آرتارداغین جلالى‬
 ‫زیبا شود جمال طبیعت در آن شکوه‬ 
 ‫طبیعتین جوانلانار جمالى‬
۶۶
 گر کاروان گذر کند از برفِ پشت کوه‬  
  ‫حیدربابا ، قارلى داغلار آشاندا‬
  ‫شب راه گم کند به سرازیرى ، آن گروه‬  
  ‫گئجه کروان یوْلون آزیب ، چاشاندا‬
 ‫باشم به هر کجاى ، ز ایرانِ پُرشُکوه‬ 
  ‫من هارداسام ، تهراندا یا کاشاندا‬
  ‫چشمم بیابد اینکه کجا هست کاروان‬ 
 ‫اوزاقلاردان گؤزوم سئچر اوْنلارى‬
 ‫آید خیال و سبقت گیرد در آن میان‬ 
 ‫خیال گلیب ، آشیب ، گئچر اوْنلارى‬
۶۷
   ‫اى کاش پشتِ دامْ قَیَه ، از صخره هاى تو‬ 
 ‫بیر چیخئیدیم دام قیه نین داشینا‬
  ‫مى آمدم که پرسم از او ماجراى تو‬ 
  ‫بیر باخئیدیم گئچمیشینه ، یاشینا‬
  ‫بینم چه رفته است و چه مانده براى تو‬ 
  ‫بیر گورئیدیم نه لر گلمیش باشینا‬
 ‫روزى چو برفهاى تو با گریه سر کنم‬ 
  ‫منده اْونون قارلاریلان آغلاردیم‬
  ‫دلهاى سردِ یخ زده را داغتر کنم‬ 
 ‫قیش دوْندوران اوْرکلرى داغلاردیم‬
۶۸
 ‫خندان شده است غنچة گل از براى دل‬ 
 ‫حیدربابا ، گوْل غنچه سى خنداندى‬
 ‫لیکن چه سود زان همه ، خون شد غذاى دل‬ 
 ‫آمما حئیف ، اوْرک غذاسى قاندى‬
 ‫زندانِ زندگى شده ماتم سراى دل‬ 
  ‫زندگانلیق بیر قارانلیق زینداندى‬
  ‫کس نیست تا دریچة این قلعه وا کند‬ 
 ‫بو زیندانین دربچه سین آچان یوْخ‬
 ‫زین تنگنا گریزد و خود را رها کند‬
 ‫بو دارلیقدان بیرقورتولوب ، قاچان یوْخ‬
۶۹
 ‫حیدربابا ، تمام جهان غم گرفته است‬ 
  ‫حیدربابا گؤیلر بوْتوْن دوماندى‬
  ‫وین روزگارِ ما همه ماتم گرفته است‬  
 ‫گونلریمیز بیر-بیریندن یاماندى‬
‫اى بد کسى که که دست کسان کم گرفته است‬ 
  ‫بیر-بیروْزدن آیریلمایون ، آماندى‬
  ‫نیکى برفت و در وطنِ غیر لانه کرد‬  
 ‫یاخشیلیغى الیمیزدن آلیبلار‬
  ‫بد در رسید و در دل ما آشیانه کرد‬ 
  ‫یاخشى بیزى یامان گوْنه سالیبلار‬
۷۰
 ‫آخر چه شد بهانة نفرین شده فلک ؟‬  
 ‫بیر سوْروشون بو قارقینمیش فلکدن‬
‫زین گردش زمانه و این دوز و این کلک ؟‬ 
  ‫نه ایستیوْر بو قوردوغى کلکدن ؟‬
 ‫گو این ستاره ها گذرد جمله زین اَلَک‬ 
 ‫دینه گئچیرت اولدوزلارى الکدن‬
  ‫بگذار تا بریزد و داغان شود زمین‬ 
‫قوْى تؤکوْلسوْن ، بو یئر اوْزى داغیلسین‬
 ‫در پشت او نگیرد شیطان دگر کمین‬ 
  ‫بو شیطانلیق قورقوسى بیر ییغیلسین‬
۷۱
 اى کاش مى پریدم با باد در شتاب‬  
  ‫بیر اوچئیدیم بو چیرپینان یئلینن‬
 ‫اى کاش مى دویدم همراه سیل و آب‬ 
  ‫باغلاشئیدیم داغدان آشان سئلینن‬
  ‫با ایل خود گریسته در آن ده خراب‬ 
  ‫آغلاشئیدیم اوزاق دوْشَن ائلینن‬
‫مى دیدم از تبار من آنجا که مانده است ؟‬ 
  ‫بیر گؤرئیدیم آیریلیغى کیم سالدى‬
 ‫وین آیه فراق در آنجا که خوانده است ؟‬ 
 ‫اؤلکه میزده کیم قیریلدى ، کیم قالدى‬
۷۲
‫من هم به چون تو کوه بر افکنده ام نَفَس‬          
 ‫من سنون تک داغا سالدیم نَفَسى‬
 ‫فریاد من ببر به فلک ، دادِ من برس‬        
 ‫سنده قئیتر ، گوْیلره سال بو سَسى‬
 ‫بر جُغد هم مباد چنین تنگ این قفس‬            
  ‫بایقوشوندا دار اوْلماسین قفسى‬
 ‫در دام مانده شیرى و فریاد مى کند‬         
 ‫بوردا بیر شئر داردا قالیب ، باغیریر‬
  ‫دادى طَلب ز مردمِ بیداد مى کند‬           
 ‫مروّت سیز انسانلارى چاغیریر‬
۷۳
 تا خون غیرت تو بجوشد ز کوهسار‬  
 ‫حیدربابا ، غیرت قانون قاینارکن‬
  ‫تا پَر گرفته باز و عقابت در آن کنار‬ 
  ‫قره قوشلار سنن قوْپوپ ، قالخارکن‬
 ‫با تخته سنگهایت به رقصند و در شکار‬ 
 ‫اوْ سیلدیریم داشلارینان اوْینارکن‬
 برخیز و نقش همّت من در سما نگر‬ 
 ‫قوْزان ، منیم همّتیمى اوْردا گؤر‬
  ‫برگَرد و قامتم به سرِ دارها نگر‬ 
 ‫اوردان اَییل ، قامتیمى داردا گؤر‬
۷۴
  ‫دُرنا ز آسمان گذرد وقت شامگاه‬ 
 ‫حیدربابا . گئجه دورنا گئچنده‬
  ‫کوْراوْغلى در سیاهى شب مى کند نگاه‬  
 ‫کوْراوْغلونون گؤزى قارا سئچنده‬
  ‫قیرآتِ او به زین شده و چشم او به راه‬ 
  ‫قیر آتینى مینیب ، کسیب ، بیچنده‬
 ‫من غرق آرزویم و آبم نمى برد‬ 
  ‫منده بوردان تئز مطلبه چاتمارام‬
  ‫ایوَز تا نیاید خوابم نمى برد‬ 
  ‫ایوز گلیب ، چاتمیونجان یاتمارام‬
۷۵
  ‫مردانِ مرد زاید از چون تو کوهِ نور‬ 
  ‫حیدربابا ، مرد اوْغوللار دوْغگینان‬
 ‫نامرد را بگیر و بکن زیر خاکِ گور‬ 
 ‫نامردلرین بورونلارین اوْغگینان‬
 چشمانِ گرگِ گردنه را کور کن به زور‬ 
 ‫گدیکلرده قوردلارى توت ، بوْغگینان‬
  ‫بگذار برّه هاى تو آسوده تر چرند‬
 ‫قوْى قوزولار آیین-شایین اوْتلاسین‬
  ‫وان گلّه هاى فربه تو دُنبه پرورند‬ 
  ‫قوْیونلارون قویروقلارین قاتلاسین‬
۷۶
 ‫حیدربابا ، دلِ تو چو باغِ تو شاد باد !‬   
  ‫حیدربابا ، سنوْن گؤیلوْن شاد اوْلسون‬
  ‫شَهد و شکر به کام تو ، عمرت زیاد باد !‬  
  ‫دوْنیا وارکن ، آغزون دوْلى داد اوْلسون‬
  ‫وین قصّه از حدیث من و تو به یاد باد !‬  
 ‫سنن گئچن تانیش اوْلسون ، یاد اوْلسون‬
 ‫گو شاعرِ سخنورِ من ، شهریارِ من‬
 ‫دینه منیم شاعر اوْغلوم شهریار‬
  ‫عمرى است مانده در غم و دور از دیارِ من‬ ‬
  ‫بیر عمر دوْر غم اوْستوْنه غم قالار‬
 
مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه